Türk hukuku · İmar hukuku
İmar planına itiraz ve iptal davası: süreler ve Avrupa'dan takip
Kısa cevap
İmar planları ve değişiklikleri onaylandıktan sonra bir ay süreyle askıya çıkarılır (İmar Kanunu m.8). Bu sürede belediyeye yazılı olarak itiraz edebilirsiniz; itiraz zorunlu değildir. İtiraz etmediyseniz, askının son gününü izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz. İtiraz ettiyseniz süre, itirazın reddedildiği veya cevapsız kaldığı tarihe göre hesaplanır. Süreyi kaçırdıysanız da plana dayanan bir uygulama işlemi size tebliğ edildiğinde, o işlemle birlikte planın iptalini yeniden isteyebilirsiniz.
Hangi planlar dava edilebilir?
- Nazım imar planı (1/5000 veya 1/25000 ölçekli): bölgenin genel kullanım kararları
- Uygulama imar planı (1/1000 ölçekli): parsel bazında yapılaşma koşulları
- Plan değişiklikleri ve revizyonlar, ayrıca koruma amaçlı imar planları
Parselinizin plan sınırları içinde olması, yani malik olmanız, dava açmak için gereken menfaat ilişkisini kurar.
Süreler tablosu
| Durum | Dava süresi |
|---|---|
| Askıda itiraz etmediniz | Askı ilanının son gününü izleyen günden itibaren 60 gün |
| Askıda itiraz ettiniz, itiraz yazılı olarak reddedildi | Ret cevabının tebliğinden itibaren 60 gün (cevap askı bitmeden geldiyse askının son gününü izleyen günden itibaren) |
| Askıda itiraz ettiniz, 60 gün içinde cevap gelmedi | Zımni ret tarihinden itibaren 60 gün |
| Süre kaçtı, sonra plana dayanan bir işlem tebliğ edildi | Bu işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde, işlemle birlikte plana karşı |
Askı süresi geçtikten sonra yapılan bir başvuru, kesinleşmiş plana karşı yeni bir dava süresi başlatmaz. Bu nedenle askı dönemini kaçırmamak en güvenli yoldur.
İkinci şans: uygulama işlemi
İmar planları düzenleyici işlemlerdir. Danıştay içtihadına göre, plana dayanılarak size özel bir işlem yapıldığında (ruhsat başvurunuzun reddi, 18. madde parselasyon işlemi, kamulaştırma kararı, imar durumu yazısı gibi), bu işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde hem işleme hem de dayanağı olan plana karşı dava açabilirsiniz. Avrupa'da yaşayan ve askı ilanını göremeyen malikler için bu yol özellikle önemlidir.
Mahkeme neye bakar?
- Şehircilik ilkeleri ve planlama esasları: nüfus, sosyal donatı dengesi, ulaşım, yoğunluk
- Kamu yararı: değişiklik gerçekten kamu yararına mı, yoksa tek bir parsele mi hizmet ediyor?
- Üst ölçekli plana uyum: uygulama planı nazım plana aykırı olamaz
- Usul: yetkili meclis kararı, askı ve ilanın usulüne uygun yapılması
Mahkemeler bu konularda çoğunlukla şehir plancısı, harita mühendisi ve inşaat mühendisinden oluşan bilirkişi heyetiyle keşif yaptırır. Plan uygulanırsa telafisi zor bir zarar doğacaksa, dava dilekçesinde yürütmeyi durdurma talep edilebilir (İYUK m.27).
Avrupa'dan itiraz nasıl yapılır?
- Belediyenin internet sitesinden veya e-imar sisteminden askı ilanını ve plan paftasını indirin.
- İtiraz dilekçesini ada, parsel ve somut gerekçelerle yazın; e-Devlet veya belediyenin elektronik başvuru kanalı varsa onu, yoksa vekilinizi ya da iadeli taahhütlü postayı kullanın.
- Başvurunun alındığını gösteren evrak numarasını saklayın.
- Cevap veya zımni ret tarihine göre 60 günlük dava süresini takvime işleyin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Süreler hak düşürücüdür; somut durumunuz için bir avukata danışın. Son güncelleme: 7 Kasım 2026.
Sık sorulan sorular
İmar planı askı süresi ne kadar?
İmar planları ve değişiklikleri bir ay süreyle askıya çıkarılır. Bu süre içinde belediyeye yazılı olarak itiraz edilebilir.
İptal davası açmak için önce itiraz etmem şart mı?
Hayır. Askı süresinde itiraz etmemiş olsanız da askının son gününü izleyen günden itibaren 60 gün içinde doğrudan iptal davası açabilirsiniz.
Planı ilan edildiği sırada göremedim. Ne yapabilirim?
Plana dayanan bir uygulama işlemi size tebliğ edildiğinde, o işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde işlemle birlikte imar planının iptalini de isteyebilirsiniz.
İmar planı davası hangi mahkemede açılır?
Taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır. Bazı planlarda (örneğin bakanlıkça onaylanan planlarda) görevli ve yetkili mahkeme farklı olabilir.
Dava sürerken plan uygulanabilir mi?
Evet, mahkeme yürütmeyi durdurma kararı vermedikçe plan uygulanabilir. Bu nedenle telafisi güç zarar varsa dava dilekçesinde yürütmeyi durdurma talep edilmelidir.